در این روش عمل زادآوری توسط برش‏های پناهی و تدریجی(نور دادن منظم، یکنواخت و تدریجی توده‏های مادری و سطح تجدید حیات در سطوح کوچک یا بزرگ) صورت می‏گیرد. تمام عملیات برشهای زادآوری طبق یک برنامه زمان بندی شده همراه با نظم مکانی انجام می‏گیرد. هدف از اجرای روش پناهی ایجاد و توسعه زادآوری طبیعی در پناه درختان مادری و همچنین استفاده بیشتر از رویش قطری گونه‏های مرغوب است. هدف دیگر ایجاد جنگلهای دانه‏زاد همسال است که غالبا از یک گونه تشکیل شده‏اند. شیوه پناهی یکی از روشهای معمول بهره‏برداری از جنگلهای راش و بلوط(درختانی با بذرهای درشت) است و جزو شیوه‏های قدیمی بهره‏برداری محسوب می‏شود. این روش اول برای راش، بعد بلوط و بعد کاج مورد استفاده قرار گرفت. هارتیگ [1]در آلمان در سال 1971 این شیوه را توضیح داده است و در راشستانهای جلگه‏ای اروپای مرکزی(شمال آلمان و فرانسه، دانمارک و بلژیک) نتیجه خوبی داده است. این شیوه توسط اجرای یک سری از برشهای منظم با منظورهای مختلف صورت می‏گیرد که عملا چهار برش با ماهیت‏های متفاوت(آمادگی، بذرافشانی، نوردهی و نهایی) در آن اجرا می‏شود.

1-     برش آمادگی

توسط این برش می‏باید شرایط مناسب و مساعد برای آماده کردن زادآوری جنگل ایجاد گردد. به عبارت دیگر توده جنگلی را باید برای بذر دادن تحریک نمود(دادن فضا و نور بیشتر به تاج درختان مادری). نظر به اینکه این برش بطور معمول اولین برش در توده‏های جنگلی قابل زادآوری می‏باشد، می‏بایست دقت کافی در مورد شدت و نحوه اجرای آن مبذول داشت. اهمیت ندادن به اجرای صحیح این مهم را می‏توان یکی از علل عدم زادآوری موفق در بعضی از دانگهای تجدید نسل شمال ایران دانست. این نظریه که برش آمادگی در اکثر راشستانهایی که مقداری زادآوری پیش بجا دارند لازم نیست، درست نمی‏باشد. اجرای این برش را در هر صورت می‏توان توصیه نمود، چون جنگلهای شمال ما تحت عملیات پرورشی نبوده‏اند، از این رو یکباره و مستقیما نمی‏توان با برش بذرافشانی شروع کرد. مسأله مهم در این برش برداشت درختان نامرغوب و پایه‏هایی با خصوصیات نامطلوب ژنتیکی می‏باشد. واضح است که درختان پوسیده و مریض در این برش برداشت می‏شوند. شدت این برش بستگی به شرایط رویشگاهی و خصوصیات ساختاری توده‏های جنگلی دارد. در موارد استثنایی می‏توان از برش آمادگی صرف‏نظر نمود. مثل تراکم کم توده، وجود فضا و نور کافی برای تاج درختان آشکوب برین، عدم وجود گونه و پایه‏های نامرغوب، اجرای منظم عملیات تنک کردن و روشن کردن در گذشته. در نتیجه اجرای این برش می‏باید خاک جنگل در اثر جذب حرارت و نور بیشتر و کاهش مقدار باران ربایی فعالیت شیمیایی و بیولوژیک بیشتری به خود گیرد (لاشبرگ زودتر و بهتر تجزیه می‏گردد و فعالیت‏های کرم خاک تشدید می‏یابد) و در نتیجه شرایط لازم برای استقرار و سبز شدن بذور فراهم گردد.

2-      برش بذردهی (بذر افشانی)

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

این برش می‏باید در سال بذردهی درختان یا سال بعدی آن صورت پذیرد و میزان نوردهی داخل توده پس از اجرای این برش باید به اندازه‏ای باشد که زادآوری انجام شده قادر به استقرار در چند سال بعد باشد. معمولا برش بذردهی فقط یکبار صورت می‏گیرد. اجرای برش بذردهی در سال بذردهی این مزیت را دارد که در اثر کشیدن چوب و خراش سطحی خاک در عمل بذرکاری و استقرار بذر در خاک جنگل صورت می‏گیرد. در این برش در اصل کلیه درختان مغلوب (آشکوبهای میانی و زیرین) و پایه‏هایی که از نظر کیفی نامرغوب هستند قطع می‏شوند. در مواردی که اسیدی بودن سطح خاک مانع زادآوری خوب می‏شود، میتوان مقداری آهک به خاک جنگل اضافه نمود. این روش برای جنگلهای راش اروپا در شرایط ذکر شده نتیجه خوبی داده است. طبق آزمایشهای انجام شده در آلمان تعداد نهال خوب راش در اثر اجرای این روش از 10 اصله به 80 اصله در متر مربع افزایش یافته است(بورشل و همکاران¹، 1964).

1-    برش یا برش‏های ثانویه (نوردهی)

این برش‏ها به منظور کمک و تقویت زادآوری انجام شده صورت می‏گیرد و فواصل زمانی چنین برش‏هایی بطور معمول حدود 4 سال است. بسته به شرایط توده‏های جنگلی و وضعیت زادآوری تعداد و شدت این برش‏ها متفاوت است اجرای برش نوردهی نمی‏باید زودتر از 3 سال پس از بذرافشانی صورت می‏گیرد چون صدمات وارده به نونهالهای یکساله زیاد است ولی نهالهای 2 ساله مقاومت بهتری دارند. در شرایط عادی یک تا دو برش ثانویه انجام می‏گیرد. به طور کلی هر چه تحمل نوری نهالها بیشتر، درختان مادری قطورتر و زادآوری موفقیت آمیزتر باشد تعداد این برشها کمتر و ددر حالت عکس بیشتر خواهد بود. مرغوبترین پایه‏های مادری بطور معمول در این برشها برداشت نمی‏شوند تا در برشهای بعدی حداکثر رشد قطری این گونه‏ها به دست آید و در نتیجه بر ارزش محصولات افزوده گردد. شایان ذکر است که برش یا برشهای نوردهی موقعی صورت می‏گیرد که زادآوری در سطح جنگل بخوبی ایجاد شده باشد. توده‏ای که فاقد زادآوری است اجرای برش نوردهی یا برش ثانویه در آن بی معنی است.

2-     برش نهایی